Amstelland-ontmoeting over de grutto's in het weidevogelreservaat in polder De Ronde Hoep
- 2 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 43 minuten geleden
Bij de Amstellandontmoeting op dinsdagavond 28 april zetteJocelyn de Kwant de grutto centraal tijdens haar presentatie over het beheer van het weidevogelreservaat in polder De Ronde Hoep. Hoe kan de habitat van de grutto worden geoptimaliseerd?
Na een loopbaan als journalist en schrijver van natuurboeken ging Jocelyn 'ecologie, bos en natuur' studeren op de Hogeschool van Hall Larenstein in Velp. Nog tijdens haar studie trad zij als senior boswachter in dienst van Landschap Noord-Holland. Sindsdien staat het weidevogelreservaat onder haar hoede. Voor haar afstuderen deed zij een onderzoek naar de mogelijkheden om de habitat van de grutto’s in het reservaat De Ronde Hoep te optimaliseren.
Gruttopopulatie gedaald
De gruttopopulatie in Nederland is de afgelopen decennia dramatisch gedaald van 120.000 broedparen in de jaren '60 naar ongeveer 25.000-30.000 in 2023. Het weidevogelreservaat De Ronde Hoep bij Ouderkerk aan de Amstel vormt een belangrijk refugium, maar vertoont sinds 2018 een daling, met name in het natuurreservaat. Dit onderzoek combineert een uitgebreide gebiedsevaluatie op de parameters die belangrijk zijn voor weidevogelhabitat met een analyse van de verspreiding van broedvogels in 2025, om zo gerichte aanbevelingen te kunnen doen voor optimalisatie van reservaat in het beheer bij Landschap Noord-Holland. De grutto geldt hierbij als paraplusoort voor de weidevogelgroep van vochtige graslanden.
Optimalisatie van de habitat voor de grutto in De Ronde Hoep
Het reservaat in polder De Ronde Hoep kan als weidevogelgebied voor de grutto worden geoptimaliseerd door een aanpak van maatwerk per perceel, actief ruigtebeheer, verbetering van het waterbeheer via greppels en het behoud van variatie in samenwerking met omliggend boerenland. Het onderzoek toont aan dat de huidige situatie verbeterpunten kent, maar ook dat het reservaat over goede kwaliteiten beschikt die met gerichte ingrepen verder ontwikkeld kunnen worden.
Beluister hier een fragment van de presentatie van Jocelyn de Kwant waarin zij vertelt over de grutto.
Zie hier de Powerpoint-presentatie van Jocelyn.
De inventarisatie van de habitat
De drooglegging (afstand maaiveld tot slootpeil), graslandproductiviteit, trofie- en pH-graad, predatiebeheer en bemestingsregime zijn in kaart gebracht met beschikbare en opgevraagde data. In het broedseizoen zijn alle percelen in het reservaat geïnventariseerd op kruidenrijkheid, structuur, ruigte en aanwezigheid greppels. De waarnemingen van vijf telrondes volgens de BTS-methodiek in 2025 zijn getoetst op voorkeur en vermijding in relatie tot deze parameters. Om de staat van de bodem te bepalen in relatie tot verdroging veen en grondwaterstand is op twee plekken een bodemboring gedaan. Historische weidevogeltellingen (1989-2025), oude inrichtingsplannen, peilbesluiten en lokale deskundigen zijn geraadpleegd voor de historische context.
Bevindingen van het onderzoek
De belangrijkste bevinding is dat grutto's in 2025 een duidelijke voorkeur toonden voor percelen met een drooglegging van 20-40 cm, terwijl de literatuur juist 0-20 cm als optimaal beschrijft. Daarnaast blijkt dat de zuidoostelijke percelen, die na de inrichting van het reservaat van 2009-2023 regelmatig geïnundeerd zijn geweest, significant minder grutto's herbergen dan voor 2009. De historische inundatie heeft geleid tot afkalvende oevers en sterke verruiging.
Het onderzoek laat verder zien dat op graslandtype 1 (grassenmix) en type 2 (grassenmix-plus) significant meer grutto-waarnemingen waren dan verwacht op basis van hun oppervlakteaandeel. Type 4 (bloemrijk grasland) had een zeer lage aantrekkingskracht op grutto’s. Ook laat het onderzoek zien dat het reservaat op basis van graslandproductiviteit, kruidenrijkheid en structuur ruimschoots voldoet aan de theoretisch optimaal kuikenland, dat wil zeggen: doorwaadbaar tot ver in het seizoen en in theorie rijk aan grote insecten. Opvallend is dat grutto's gedurende het seizoen verschuiven van het laagproductieve reservaat naar hoger gras op matig productieve boerenpercelen.
Bodemprofielen tonen sterke veraarding, waardoor de natuurlijke sponswerking van het veen verloren is gegaan. Grondwaterstatistieken bevestigen dat de gemiddeld laagste grondwaterstand tussen 2014-2022 uitzakte tot 50-70 cm beneden maaiveld, ondanks theoretisch optimale slootpeilen. Dit geeft zorgen over het vochtgehalte en beschikbaarheid bodemleven voor adulte grutto’s tijdens droge periodes.
Rigide toepassing van theoretische modellen kan contraproductief zijn
Een verstoorde relatie tussen natuurbeheerder en pachters heeft negatieve gevolgen voor onderhoud en habitatkwaliteit. Goed beheer vereist intrinsieke motivatie en samenwerking. Het onderzoek toont aan dat rigide toepassing van theoretische modellen contraproductief kan zijn. Historische beslissingen over extreme waterpeilen hebben blijvende effecten, wat pleit voor adaptief beheer met geleidelijke, reversibele aanpassingen.
Zie hier de complete scriptie van Jocelyn de Kwant.
Boswachter Jocelyn
Jocelyn de Kwant is senior boswachter bij Landschap Noord-Holland met speciale aandacht voor polder De Ronde Hoep, het vogelreservaat in die polder en voor de Middelpolder. Jocelyn is ook schrijver, journalist en ecoloog. Van 2021 tot en met 2025 deed zij nog een extra studie Ecologie en daarvoor schreef zij een scriptie over het weidevogelreservaat in polder De Ronde Hoep. Zij was als boswachter, of beter gezegd, "weidewachter", ook te zien in de documentairefilm 'Hoop in de Hoep' van Pim Giel.
Vrijwilligers
Aan het slot van de bijeenkomst kwam ook Aad van Paasen aan het woord over de inzet van IVN en andere vrijwilligers in Amstelland en over de rapportage van het broedseizoen in 2025. Dat jaar was een matig broedseizoen, o.a. vanwege de droogte in het voorjaar, maar ook door het steeds vaker voorkomen van predatoren van de weidevogels.
Polderbruis
Tijdens deze Amstelland-ontmoeting kreeg Pim Giel ook de gelegenheid om Polderbruis te promoten. Polderbruis wordt een sprankelende non-alcoholische bubbel op basis van kruiden uit polder De Ronde Hoep, die in de loop van de zomer geproduceerd gaat worden. Een deel van de opbrengst van de flessen gaat naar goede doelen in de Ronde Hoep, zoals de Vogelinformatieborden voor recreanten, het opnieuw aanplanten van inheemse plantensoorten langs de afkalvende oevers in de polder en het zwart verven van stalen hekken. Dit trekt insecten en vlinders aan.
De Amstellandontmoeting vond plaats in het geheel gerestaureerde Gezellenhuis in Ouderkerk aan de Amstel (Rondehoep Oost 29a, 1191 KC).
Opmerkingen